ناول
  سِّدھی-سادی گّل
  کاتراں
  خبرسار
  شخص نامہ
  نظریہ
  ادب،کلا ،سنگیت اتے سِنیما
  کاو-شار
  کِتاباں
  ڈوُنگھیاں سوچاں
  کہانی
  نصر
  ہیلتھ-لائن
  جانکاری اتے تکنالوجی










پنجابیبولی بچ سکدی اے - نزہت عباس


Posted On :- 29-10-2013

ایویں  دل نوں پرچاون والی گل اےبھلا پنجابی بولیکنج بچ سکدی اے جے انوں کوئی بولے  گاای نیئں ؟ میں ہر دن کئی  پنجابی ماواں نوں مل دی آں جیھڑیاں  ودھ چڑھ کے آکھدیاں نیں  ساڈے وڈھے پنجابی بولدے سن   پر ایسی آپس وچ اردو بولدے آں  تے ساڈے بچے ماشااللہ انگریزی۔  سچ اے کہ  ہن تے اپنےگھراں دے سبھے بال تے اوناں دیاں ماواں وی اک دوجے نال اپنی بولی وچ  گل نیئں کردے۔ اُتوں میرا پنجابی بولنا وی  سبھ نوں  کجھ چنگا نیئں لگدا کیوں جے ایہہ بولی  ماواں گھر وچ کم کرن والیاں نوکراں نال بول دیاں نیں ۔ہن پنجابی نوکراں دی بولی  بن کے رہ گئی اے    ماواں دی نیئں ۔ ماواں  دےہتھوں اوناں دا اپنیبولی نال متریاں والا سلوک ویکھ کے میرا دل بڑاکُڑھدا اے۔

ایس  سماجی اونچ نیچ  تے سیاستاں نے   سبھے پنجابیاں نوں اہیہ ای سبق پڑھیا اےکہ پڑھیا لکھیابندا اردو انگریزی بولدا اے پنجابی نیئں۔ اہیئو تے  وجہ اے کہ جدوں دا پاکستان بنیا اے ایسی سارے پڑھے لکھے بنن دی کوشش کر ریئے آں۔  سکول کالج، اخبار رسالے کتاباں،ٹی وی ریڈیو،  بازار، مارکیٹس،آنڈ گوانڈ ، رشتے دار تے پکے دوستاں  دے نال نال گھراں وچ وی اجنبی بولیاں بول دے آں ۔ اُنج تے جگ دیاں سبھے بولیا ں  چنگیاں ای  ہوندیاں نیں تے  اوناں نوں سکھنا وی چاہی دا اے پر  اپنی ماں دی بولی  نوں بُھل کے کوئی وی ہور بولی کیویں سیکھی جا سکدی اے؟ اہیہ میری سمجھ توں بار اے۔
 

ایہہ وی کوڑا سچ اےکہ ساڈے سکولاں وچ پنجابی بولن والے بالاں نوں جرمانہ کیتا جاندا اے  تے کُھٹ وی پیندی اے  ۔ جتھے تعلیمی اداریاں وچ بولی نال اہیہ سلوک ہوے گا اوتھے ماواں تے بچے کی کرن  گے؟ اہیہ وکھری گل اے کہ ساڈے اُستاد تے  لیڈر  اے  جاننا ای نیئں چاہندےکہ  دینا بھر وچ  کھوج راہیں ایہہ گل سامنے آ چکی اے کہ بالاں دے چنگے بھلک   لئی ماں دی بولی سبھ توں قیمتی تے ضروریاے۔جے ماں پیئو اپنے بالاں  دا بھلک چانن بھریا  بنانا چاہندئے  نیں تے اوناں نوں ایہہ گل  چنگی طراں سمجھ  لینی چاہدی اے  کہ ماں دی بولی نکے بال دی بنیاد  نوں پکا کر دی اے  تے  حیاتی  دے علم نالرشتہ جوڑدی اے۔

 ساڈے گھر وچ ہناک ای بابا جی  رہ گئے نیں ، جیہڑے ہمیش  اپنی ہڈبیتی  سبھ نوں پنجابی وچ سناونتے ماںبولی دی قدر ودھاون وچ جی جان نال لگے رہندے   نیں ۔ پورا ٹبر اوناں دی ایس عادت نوں پسند کر دا اے پر  فیر وی پنجابی  بولن وچماواں تے بال شرماندے نیں۔مینوں تے اے پریشانی اے  کہ اےبزرگ وی  اج کلبمار نیں جے ایناں کجھ ہو گیا تے ساڈے ٹبر داکی بنے گا؟

پچھیے جئے میںپردیسوںبزرگاں دی خبر لین گئی تے بوہتا ویلا اوناں کول  ہسپتا ل ای رئی ۔ اوتھےمینوں بوت کجھ نواں جانن دا  تجربہ ہویا۔ میرے لئی سبھ توں حریانی والی گل ایہہ سی  کہ جدوں کوئی بزرگاں نوں  حال  چال پُچھدا  تےبزرگ کہہ دیندے بھئی میرا حال  پُچھن آئے کہ کسے  انگریز دا؟اہیہ سن کے سبھ ہسدے تے پنجابی وچ اُتر آندے۔ ڈاکٹر کی تے نر ساں کی سبھ دے سبھ نوں پنجابی بولنی پیئے ریئی سی ورنہ بزرگ جوب ای نیئں سی دیندے۔ میرے لئی اے ہور وی  خوشی  دی گل سی کہ گھر دے سبھ نکے وڈھے بال  وی بزرگاں نال پنجابی وچ گل کرن دی کوشش کردے  سن۔میں بالاں نوں پہلی واری پنجابی بولدیاں سنیا سی۔  اوناں دے مکھ وچوں  پنجابی بولی  بڑی سوہنی تے مٹھی لگی تے  میں خوش ہو کے آکھیا بھئی تسی سبھ میرے نال وی پنجابی وچ گل کریا کرو ناں۔اے سن کے سبھ ہسن لگ پئے جیویں میں کوئی لطیفہ سنایا ہوئے۔  مینوں ایہے پک ہو گیا کہ بزرگاں مگروں  کسے پنجابی نیئں بولنی۔  میں اپنے بابے  دے کن وچ ہولی جئی آکھیا، بزرگو پنجابی بچاون لئی تہانوں جیوندےرہناں پووئے گا۔  اوناں   ہنجو پونجھدیاں آکھیا میں سُکا رکھ   ہن بوتی دیرچھاں  نیئں  دے  سکنا ں،  بولی بچاون لئی میرا کم توں  سمبھال  تے  فیرتیرا کم تیری دھی، انج ایبولی بچ سکدی اے۔

میں اہیہ سن کےسوچیں پئے گئی،مینوں اوسبھ سنگی ساتھییاد آگئے جھیڑے  میرے پنجابی بولن تے  لکھن اُتےتنقید کردے تے ہسدے نیں، کئی شبہے دی نظر نال  ویکھدے نیں ،کئی  غصے رہندے نیں تے آکھدے نیں توں پنجابی وچ لکھ کے محدود  ہو گئی ایں ۔
 
اچمبے دی گل ایہہ وےکہ سبھ پنجابی لوک گیت تے صوفیانہ کلام سن کے اتھرو  وہاندے نیں پر  بولی نوں بولن وچ شرم مسوس کردےنیئں ۔عجیب دوغلی  قوم اے ساڈی ۔ جدوں ویکھو  ہر بندہ اک دوجے نوں انگریزی اردو دی تکڑی وچ تولدا رہندا اے۔
 
میں ہلے ایناں سوچاں وچ   گواچی اپنے ہتھاں دیاں انگلیاں  تروڑمروڑ  ای  رہی سیکہ بزرگاں ایہہ آکھ کے مینوں  اک نویں راہ وکھائی ،دھیئےتوں  ہولے ہولے اپنےکمی لگی رے۔خورے  نویں پیڑھی  نوں ای سُرت آ جائے ۔ توں  لوریاں،ٹپے تے بولیاں لکھ تے لوک کہانیاں اج دےرنگ وچ  رنگ۔انج وی بولی بچ سکدی اے۔

ایہہ سندیاں ای جیویں سرا میرے ہتھ آیا اور میں ولایت وچ پنجابی بولی نال ہوون والےایس  سلوک نوں یاد دی لڑی  وچ کجھ  انج پرو دِتا۔
اک چڑی  اپنے بالاں نال آپنے آہلنے  وچ رہندی سی۔ چوغا  چگدی ، بالاں نوں کھواندی  تے بھلک لئی اڈن دےول سکھاوندی۔ بال ہولی ہولی ماں چڑی توں اڈناں سکھ کے وڈے ہوگئے۔ چھیتی ہی اوہ  اِک رُکھ توں دوجے رُکھ اُتے، دوجے توں تیجےرُکھ تے اُڈاری مارکے اُپڑ جاندے۔ اک دن لوڈھے ویلےکھچڑی کھاندیاں بال اپنی    ماں چڑی نوں اپنے اُڈن دےنویکلے تجربے دس رئے سن۔ چڑی نوں  بالاں کولوں ایہہ سن کےبڑی حریانی ہوئی کہ اودے بالاں نیں اک ایسا باگ تکیا اے جتھے چڑیا ں چڑے اپنی بولی نہیں بولدے۔ پر او گونگے وی نیئں ۔اوتھے او ناں نویاں نویکلیاں  بولیاں سکھیاں نیں۔ چڑی ماں نوں بڑی ریج ہوئی کےاوہ وی  اوس اچیچے باگ وچ جاوے تے اپنے بالاں وانگوں او وی نویاں نویاں گلاں سِکھے۔
 
اک دن اوہ آپنے ٹبر نال اوس باگے دی سیر نوں گئی ۔ باگ وچ ہر شے نویکلی سی۔ رنگ برنگے  پُھل  ، رُکھ ،پکھو تے رستےجگ مگ کر رئے سی۔ پر چڑے تے چڑیاں دارنگ روپ اوہیئو    سی۔

 چڑی ماں نے حونصلہ کر کے اوناں نال گل کرن دا ہلّا کیتاپر اوہ سبھےماں چڑی   نوں انج ویکھن لگ پیئے  جیویں  ایہہ اوناں لئی  کوئی عجوبہ ہووئے۔ چڑی  نیں  اپنےبالاں نوں تکیا تے آکھیا  بھئی تسی سچ آہندے سی کہ ایہہ چڑیاں  تے چڑےساڈی بولی  سمجھدے ای نئیں۔  خورے اینا ں دا چمبہ کڑنے دیسوں آیا اے؟

چڑی نوںاوس  باگے اندر اپنا آپ بہت کلّاتے نکا مسوس ہویا،  اوہ اپنے بالاں نال باگ دی اک نکرے  چپ کر کے بہہ گئی آسے پاسے دیاں سبھے  واجاں نویکلیاں سن۔ اونوں سبھ کجھ اوپرا  لگ ریا سی۔

تھک ہار کے اونے  اپنے بالاں نال کھیڈناں تے گاناں شروع کر دیتا۔
الڑ بلڑ باوے دا۔۔۔باوا کنک لیا وئے گا۔۔۔۔باوی بیہ کے چھٹے گی ۔۔۔سو روپیہ وٹے گی

اوس  باگے دیاں سبھے چڑیاں چڑے اودے کول آبیٹھے  تےگئون سن کے ہسن لگ پئےپر کجھ بولے نہ۔  چڑی  تے اودے بال ہور وی حریان ہوئے کے ایہہ کیہو جیہا باگ اے  تے  کیہو جیئا ں چڑیاں  چڑے  نیں جتھے گئون سمجھ آوندا اے  پر اپنی  بولی  نئںس۔

 کول ای رُکھاُتے  اک کاں بیٹھا سبھ نظارہ  تک ریا سی۔
ہس کے آکھن لگا،  نویں لگدے او۔ کتھوں آئے او ؟  ایس اُ چیچےباگے دیاں چڑیاں    چڑے  بوت آگے نکل چکے نیں اہناں نویاں نویکلیاں بولیاںسکھ لیئاں نیں،اہناں دی بولی اہناں نوں روٹی نیئں دیندی ایس لئی  اہناں نوں  اپنی بولی دی کوئی لوڑا نئںی، تسی خود ویکھ سکدے او کہ ایس  رنگین باگے اندر  ہر شے نویں نکور، لشکدی  تے انوکھی اے۔ ہور تے ہور ایتھے آہلنےوی شیشے دے بنا ئے جاندے نیں۔جنہاں وچوں اندر بار ویکھیا  تے جا سکدا اے پر  سُنیانیئں ۔اک ہور انوکھی گل ایہہ وے کہ ہن چڑے چڑیاں نوں اُڈن دی  عادت وی نئںے رئی۔اُڈن دی  لوڑ وی کی اے جدوں اُڈن دی مشق لئی مشیناں  لگیاں نیں۔

ایہہاتھرے  چڑیاں چڑے تے ہن کچڑلی  وی نئںا  پکاوندے   کیوں جےکھاون دی ہر شے  آن لایئن  ای منگوائی جا سکدی اے۔ ایتھے سبھے چڑیاں چڑے  اگے ودھن لئی  دن رات  اوورٹائم کردے نیئں  ۔ ایس باگے دے سسٹم وچ  اہناں پکھواں نوں  اےیقین  کرا دیتا گیا  اے کہ  جے اومشین دی طراں  گول گول گھمدے اپنےکمیں لگے رہن گے تے او دن دور نیئں  جدوں اناں دے ویہڑےاک دن ایہو جیہا  بوٹا   اُگ آوئے گا،جیدے اُتے  پھلاں  دی تھاں  نوٹ  اُگیا کرن گے ۔ اپنی  بولی ورثہ کس نوں   یاد  آوئے گا؟  اہناں پکھواں  نوں تے سوچن لئیسر کھرکن دا ویہل وی نیئں۔

کاں نے چڑی نوں ٹِچکراں کردیاں آکھیا۔۔۔ویسےچاہو تے تسی وی ایتھے ای ٹک  جاوؤ۔ تہاڈا وی شیشے دا آلہناں  پا دواں گے۔ بس  کجھ  عرضیاں لکھنیاں پوون گیئاں     تے قرضہ۔۔۔ میں آپے منظور کروا دیاں گا، میرےتےاُتے تایئںتعلقات نیں ۔

چڑی  نے سر ہلا ہلا کےآ ہو بھا جی ،اچھا بھا جی  کہک کےکاں توں بڑی مشکل جان چھڑائی  ، پر  سمجھ گئی کہ ایہہ باگ  رنگین نظریں آوندا اے پر  ایتھے وی  کاواں دا ای  کالا راج اے ۔ایتھے اودی کوئیواہ نئںٹ چلنی ۔ ایہہ سوچ کے   او اُڈی  تےبالاں  نوںآپنے  آہلنے وچ لے  گئی  جتھےکوئی وی شئے لِشکدی تےسنکھّی نئںی سیپر اودی   آپنی سی۔ اونوں اپنے آسے پاسے  اپنیاں دا نگھ مسوس ہویا   جتھے  ہر کوئی اک دوجے دی بولی بولدا تے سمجھدا  سی۔


    Manav
http://www.youtube.com/watch?v=a8w6xNrCP88 Zaroor dekho.

Leave Your Comment
  Name
  Comment
Note * - Please Enter your link in {} . Example :- {www.suhisaver.org}
  Security Code