ناول
  سِّدھی-سادی گّل
  کاتراں
  خبرسار
  شخص نامہ
  نظریہ
  ادب،کلا ،سنگیت اتے سِنیما
  کاو-شار
  کِتاباں
  ڈوُنگھیاں سوچاں
  کہانی
  نصر
  ہیلتھ-لائن
  جانکاری اتے تکنالوجی










پ٘ت کُملا گئے (کانڈ-5) -اوتار سِنگھ بلنگ


Posted On :- 01-07-2013

-5-

جیبے دی اُس رات نیند اُڈ گئی۔ برابر پئی گورمیل کور گھراڑے مار رہی سی، جہڑی کنی دیر اس دا متھا گھٹدی ہنجھو کیردی رہی۔ سرہانے بیٹھی اپنا ہٹکورا روکدی، اوہ پتی دیاں گلیاں اکھاں پونجھ دندی۔ جیبا جہڑا مہیندر سیہوں موہتبر اتے مادھو چھڑے توں کپتّ کرا کے وی کدے اینا ہرکھیا نہیں سی، اج خون دے اتھرو ڈوہلدا، لگاتار پچھتا رہا سی،

''کی مٹی کڈھاؤنی تی، ایسی اولاد کولوں؟''- بے آرام پئے اجائب دے اندروں اک ہوک اٹھی۔

سوہنے توں مگروں جے ہور کوئی وی جواک نہ جمیا ہندا تاں اوہ کنا سکھالا رہندا۔ اپنی جان نوں پھاہے ٹنگن لئی اینے مضبوط رسے اسنے آپ وٹے سن۔ سوہنے پچھوں جمیاں دو دھیاں دا اس نوں کوئی دکھ نہیں سی۔ وڈی دا پروہنا فوجی سی، جدوں کہ چھوٹی دا کھیتی کردا۔ اپنے ساتھیاں ولّ دیکھ کے چھوٹے پروہنے دے من وچّ باہر جان دا ہاؤل جیہا ضرور اٹھدا، پر اوہ کجھ دن تڑف کے چپّ ہو جاندا۔ جے میلو جوڑی بناؤن دے چکر وچّ نہ پیندی تاں بالے شرابی نے جمنا نہیں سی۔ جیٹھا پتر اتے وڈی نونہہ بے شکّ شاباش تاں نہیں سی دندے، پر اوہناں دا کوئی دکھ وی نہیں سی۔ اینا وڈا کھلجگن رچ کے جیبے نوں کی ملیا سی۔

 

''بسّ، ہن تاں 'کلی داڑھی پٹن دیؤ کچّ رہگی، جیب سیاں!'' وہنیں پئے اجائب توں اج اچی آکھیا گیا۔

پنج کلیاں وِ٘چ اسدی چنگی دن-کٹی ہوئی جانی سی۔ دو سندھارے دے کے اوہ سارا سال سرخرو رہندا۔ چت کردا تاں بیبی جاں روپاں نوں مل آیا کردا۔ جے وڈی نونہہ ہرمیت اجازت دندی تاں کے دوہتے جاں دوہتی نوں کول رکھ لیندا۔ سوہنا، میہرو اتے بالا جہناں نوں وڈے ظفر جال کے پالیا سی، ماپیاں دے کنے کو وفادر سی۔ تنے ناشکرے سن۔ سوہنے نوں رزق پایا۔ بالے نوں بی.اے. تک پڑھایا۔ گبھلے میہرو نوں وی آپ نہیں پڑھنوں ہٹایا۔ جے اوہ نہیں پڑھیا تاں اس و٘چ ماں-پیو دا کہڑا قصور سی۔ دوہاں دھیاں دے مونہوں کھوہ کیؤہ ایہناں
دھلیٹاں نوں دودھ پلاؤندا رہا۔ جے شہروں کوئی چیز لیاؤنی تاں پہلاں تناں تڑاگی-بنھاں دیاں تلیاں اتے رکھدا۔ کتے اوہناں دیاں روحاں تھڑیاں نہ رہِ جان۔

''پر ایہناں کریکھوہاں نے کی گن جانیا؟'' کافی دیر اوہ اپنے اندرلے نال جھگڑدا رہا۔
اِ٘ک واری جیری ویچن گیا اوہ جواکاں لئی انگور خرید لیایا۔ تناں پتراں لئی چھانٹویں گندویں بے داغ گچھے جدوں کہ دوہاں دھیاں واسطے بیہا، مرجھایا بدانا جیہا۔

''جے بھلا توں ایہہ وی نہ لیاؤندا پھیر کہڑا تیریاں دھیاں نے متھے وٹّ پاؤنا تا؟'' گرمیلو نے نہورا کیتا، جدوں کہ بیبی اتے روپاں ڈنڈی نالوں ٹٹے، پانی وِ٘چ بھجے، پھسے ہوئے انگوراں نوں نیامت سمجھ کے کھاندیاں کھیویاں ہو ہو جاندیاں۔
اج ویاہیاں-وریاں وی اوہ دوویں ماپیاں دی سکھ منگدیاں۔ اج تک آپنے بھراواں بھتیجیاں دے شگن مناؤندیاں۔ پر ناشکرے بھائی ورھے چھماہی ملن جان توں وی کنیں کتراؤندے۔ وڈا اتے چھوٹا تاں مولوں نکمے سن، وچکارلا میہرو وی کدے کدائیں مانہہ دے آٹے وانگ آکڑ جاندا۔ اوہنوں ویاہیا کیوں نہیں سی؟ اوہ پچھدا۔ ساری عمر اوہ بھراواں-بھابیاں دا غلام بن کے رہے گا۔ اوہنوں گلہ سی۔ بھتیجیاں دے ہتھاں ولّ جھاکنا پویگا، اس نوں۔

پر جہڑے ویاہے-ورے سن، اوہ کہڑا پیو دے ہار پاؤندے سن۔ اوہناں دیاں اپنیاں شکایتاں سن، اپنے الامبھے سن۔ سوچیں پیا اجائب ہور الجھدا گیا۔

گرہستھ جیون دا منورتھ کی سی۔ بچپن وچ گٹو دے پتا پنڈت دیوَ راج دے گوڈے مڈھ بیٹھ کے کتھا وارتا سندا رہا جیبا اج بہت ڈونگھا اتر گیا۔ اوہ بھائی جی ہری سنگھ نال وی کئی وار وچار-چرچار کردا۔ پر فروٹیئے کولوں اس پکھوں لکوء رکھدا۔ رلدے دا اعتبار نہیں سی، اوہ کتے وی کھڑھا جیبے دے ٹبر دا پرسنگ سناؤن لگّ سکدا سی۔ جہڑا اپنے سکے پتراں نوں نہیں سی بخشدا۔ اوہ کس دا متر سی۔

''قادر دی قدرت نوں ماننا ہی جیون دا لکش متھیا گیئے۔ اس اپر والے دی رضا 'چ رہِ کے گرہستھ دھارن کرنا زندگی دا اصل منورتھ ہے۔'' بھائی جی نے انیک وار ویاکھیا وی کیتی۔ ...بہو وستار کیتے بناں تاں کرتا پرکھ وی نہیں رہِ سکیا۔ ہری سیہوں سمجھاؤندا کئی وار بہت دور نکل جاندا۔ ...پرکھ اتے ناری جہڑے اس پرماتما دی ہی انش ہن، اوہ اک دوجے بغیر کویں رہِ سکدے نے؟ دوہاں دی جوڑی بنیگی، سمپرک ہووےگا تاں پاسارے نوں کہڑا مائی دا لال روک لویگا؟ ''پاسار دا کارن جدوں تسیں بنوگے تاں پھل وی تھونوں ہی بھگتنا پؤُ۔''
 

بھائی جی ہور وستار وچ پے جاندے۔ جوگی-جنگم، تیاگی-ویراگی سارے جنگلیں بے شک جا وڑے پر اتھے پہاڑاں دیاں کندراں وچ بیٹھ کے وی عورت ملاپ ہی چتودے رہے۔ کنّ پڑوا کے وی سفنے وچّ خلاص ہونوں نہیں بچ سکے۔
''ساری شرشٹی جے تیاگی سنیاسی بن جائے تاں گزر-بسرر کویں ہوؤگی؟'' ہری سیہوں نے اک واری ایہہ پرشن وی پچھیا۔

''ایہہ نہیں ہو سکدا، جیبے یار۔'' بھائی جی نے آپ ہی جواب دتا سی۔

آدم ہوا دی کتھا سناؤندا اوہ نر ناری دے سنکلپ، بھگوان، شیطان دی تلنا کرن لگّ پیا۔ اس دے گوڑھ گیان نے جیبے نوں اکا ماریا سی۔

''ہن میں کی کراں؟'' جیبے نے پچھیا۔

''بانپرست دھارن کرن 'چ ہی وڈیائی ہے۔'' اس دے دھر اندروں آواز آئی۔
 
کی اوہ سارا کھلجگن تیاگ دیوے؟ جاں آپے رچے ایس کھلارے نوں سمیٹ دیوے؟ اوہ اندروں اٹھدی مدھم آواز نوں سنن لگیا۔


''آپے کھنڈائے ایس کھنڈاہر نوں سمیٹنا تیرے ہتھ 'چ نہیں، جیب سیاں۔'' اک ہور وچار اندروں ہی اٹھیا۔
سبھ کجھ اپنے منڈیاں نوں سونپ دیوے۔ پر ساری ذمہ واری کہڑا سمبھالیگا؟ سوہنا ڈرائیور تاں سانجھے ٹبر دے جھنجٹاں توں ڈدردا علیٰحدہ ہو گیا سی؛


''اڈّ بھینیں اڈّ، نیں سکھالے رہن ہڈھّ!''


علیٰحدہ ہویا جیٹھا پتر پچھاں پچھدے اپنے متر بیلیاں نوں ہسّ کے دسدا۔ حالانکہ ماپیاں نال رہِ کے اس نوں سو فائدے سن۔ اوہدا ٹبر مفت وچّ پل جانا سی۔ پر سانجھے پریوار وچّ رہِ کے اوہ منمرضیاں کویں کردا۔... جیبے دا من مڑ وہناں وچّ وہندا گیا۔


وڈی نونہہ ہرمیت نوں وی جویں الگّ ہون مگروں ہی پورن آزادی ملی سی۔ ہن اوہ پتی نوں کنّ توں پھڑ کے جدھر دل آؤندا، حق لیندی۔ روکن والا کوئی نہیں سی۔


تاں کی اوہ سارا کاروبار میہرو دے حوالے کر دیوے؟ اس دے منوں اک ہور ابال اٹھیا۔ میہرو تاں آپ نکی جہی گلّ توں کنٹ جاندا اتے رسّ کے کسے گردوارے جا بیٹھن دی دھمکی دے دندا۔ پر کی بلراج گھر دی لانیداری سنبھالن دے قابیل ہے۔ اس دے اتر وچّ جیبے دے مونہوں نکلیا، ''نہیں! نہیں!! نہیں!!!'' جاگدے پہرے سدا مدہوش رہن والا ولراج کی اسدے گرہست دی گڈی دا سارتھی بن کے نبھّ سکیگا؟ جے انجھ ہو سکدا تاں جھنجٹ کہڑا سی؟ جیبا تاں میلو نوں نال لے کے کدوں دا تیرتھاں نوں تر گیا ہندا۔ معاملہ تاں زمینواری سنبھالن دا ہی سی۔


''جہڑے ماپیاں دی انس-بنس قبیلداری دا بوجھ سنبھالن جوگی ہیگی، اوہناں نیک-بختاں نوں کھتکھتی کاہدی؟'' اس نے ڈونگھا ساہ لیا۔

نیند جویں پوری طرحاں اڈّ گئی سی۔ اوہدی ڈگمگاؤندی سرتی ہن اپنے متر بیلیاں گے دھر پریواراں دی پرکرما کرن لگی۔


لوک رائے انوسار بھائی جی اک کامیاب گرہستی سی۔ سانجھے پریوار دا کار مختیار۔ تنے منڈے اسدے وسّ وچّ سن۔ وڈا ہربنس سرکاری ماسٹر سی۔ جہڑا فروٹیئے دے راجندر والے محلے وچّ ہی رہندا۔ بنسو دا وہٹی وی خالصہ سکول وچّ پڑھاؤندی۔ اوہناں لئی پورے سال دا دانہ-پھکا بھائی جی ہریک ہاڑھی ساؤنی کھنے پہنچدا کر دندا۔ ہور کجھ بنسو منگدا نہیں سی۔ جے کدے ہری سیہوں زمین خریدن موقعے ہربنس نوں خالی پھون وی کھڑکا دندا تاں اپنے حصے نالوں زیادہ رقم لے کے منڈا جھٹپٹّ مانومپر آ گجدا۔ اوہ ہر دوجے چوتھے سال کلا دو کلے ضرور بیء لیندے۔ بنسو دی کھیتی کردے دو بھرا وی اجیہے موقعے پورے 'کٹیا' ہو جاندے۔ محنت-مشقت اتے کنجوسی نال اوہناں جیبے نالوں تگنے سیاڑ بنا لئے سن۔ دینداری وی کوئی نہیں سی۔ بینک توں لئی تکاوی جے ویلے سر مڑدی رہے تاں اس نوں قرضہ نہیں کہندے۔ –ہری سیہوں دا ترک سی۔ ''داس نوں جے چار سیاڑ بھوئیں ملدی ہووے تاں سارا لٹاپٹا ویچن دی وی گھول نہیں، '' بھائی جی حب کے آکھدا۔

لوکاچاری وجوں اجے ڈھکی مٹھی سی۔ انجھ پھڈو عملی ورگے گھنتریاں انوسار ہن بھائی دے ٹبر وچّ اندروگتی سورمسوری ضرور ہون لگّ پئی سی۔ پر بلراج والا بھیڑ بھائی جی دے کسے منڈے وچّ نہیں سی۔ ساریاں نوں مایہ بناؤن ولوں ہی وہل نہیں سی ملدی، جویں کہ سروپا سنیار اکثر ہسدا، ٹچراں کردا۔


سروپے دی اپنی کوئی بنھویں آمدن نہیں سی۔ کیول وڈا پتر اوما ناہر ملّ سلانا وکھے سروس کردا۔ جہڑا دو ہزار پچی سو اتھوں ہر مہینے ملدا، اسے نال پرماتما سروپ دی گھر گرہستی چلدی۔ اوما ایمّ.اے۔ پڑھ کے وی بے آرام نہیں سی ہویا۔...

اجائب دے جویں سول چبھّ گئی ہووے۔ اس نوں یاد آیا ایس اوم پرکاش دا دماغ ذرا کو ہلّ گیا سی تاں لوک مشکولا کردے کہ سنیار دے پتر نوں اچی پڑھائی پچی نہیں۔ پر کجھ مہینیاں دے ڈاکٹری علاج پچھوں اوما کم نوں اجیہا رواں ہویا کہ پڑھیاں سولھاں جماعتاں نوں اکا ہی بھل وسر گیا۔ ہر روز ہمرے-تمرے کردا اوم پرکاش پی.سی.ایس افسر بنن دے سفنے لیندا، گناں مل دا منیم بن کے سنتشٹ کویں ہو گیا، ایہہ جیبے لئی اجے وی اچمبھا سی۔
پر اوما حالے وی چنگا رہا، جہڑا پڑھیاں جماعتاں توں کوئی کم تاں لے رہا سی۔ کہن نوں تاں اس دا پیو سروپا وی پرانیاں دس جماعتاں پاس سی، پر اوہدی پڑھائی تاں ہن نہ ہون دے برابر سی۔ اوہ سائیکلاں دی مرمت کردا۔ جدوں دورہ پیندا تاں کپ-کوناں لیاؤن بہانے کھنے جاندا اتے سٹ لاؤندا۔ باقی دن اپنے کھوکھے موہرے بیٹھ کے گپوڑے چھڈدا۔ اپنے مکّ چکے دھجادھاری وڈیریاں بارے دلچسپ قصے سناؤندا؛

''سن ویر سن! ایہ منومپر 'چ جہڑے ہن اچیاں ڈھٹھاں کڈھی پھردے نے، کسے سمیں ایہناں ساریاں دے وڈارو ساڈے بائی جی موہرے ہتھ اڈدے، اٹھیانی-چوانیی ادھاری لین خاطر لیلڑھیاں کڈھدے۔ آہ لمبڑاں دی بڑھی توں اپنی گھگری دیاں جوآں نہیں سی چگ ہندیاں۔ ایہناں دے بڑھے اپنے پنڈ 'چ سانجھی رلدے۔''

''دسن والے دسدے نے؛ مایہ ایتھے ہی اے۔ اوہ اچھادھاری ناگ دے پہرے ہیٹھ اے۔ لچھمی کدھرے نہیں تر سکدی، پر ملوگی موقع آؤن 'تے۔ اوش ملوگی۔'' سروپے دا درڑھ وشواس سی۔


آنڈھی-گوانڈھی، یار-بیلی اس نوں سر پھریا ویکتی مندے، جہڑا گٹو نال رل کے، اپنی ساری رنی-چنی جوئے وچّ ہار کے، ہن بزرگاں دی لچھمی لبھن دا بھرم پال رہا سی۔


گٹو باہمن کول وی لورن گندن توں بناں کجھ وی بقایا نہیں سی۔ پروہتگری اس نے سکھی کوئی نہیں سی۔
''پتا جی، میں ایہہ کمین-ودیا اکیؤ نہیں سکھنی۔ نہ ایہہ لاگیپنا میتھوں کیتا جانیں۔'' اوہ پنڈت دیوَ راج موہرے صاف مکر گیا سی۔


''اوئے الو دی اولاد! جیہنوں کمین ودیا کہندیں، اوہ نری بادشاہی اے۔ ججمان لوک میرے پیر دھو دھو پیندے نے۔ توں دہاڑیاں کرینگا اور بھکھا مرینگا، مادر چود۔'' دیوَ راج تڑپھیا بہت سی، پر پھر پھر بلھ ہلاؤندے گٹو نے کوئی پرواہ نہیں کیتی، ''میں منگ کے نہیں کھا سکدا، پتا جی۔ سچی کرت کرکے دکھاؤنگا۔'' گٹو نے ہکّ تھاپڑی سی۔
اس نے محنت وی کافی کیتی، پر برکت کیوں نہیں پئی، اس نوں آپ نوں علم نہیں۔ جدوں کہ اوہدا چھوٹا بھرا پتا دیوراج سمیت کھنے جا وسیا سی، جتھے اس دا دوائیاں دا تکڑا کاروبار سی۔

''کہڑی پروہتگری ہندی تی یارو۔ ججمان دے جواک بھکھے کھڑے ترسدے رہندے، ساڈے بڑھے کھیر کھائی جاندے۔'' اوہ دادے-پڑدادیاں ولوں اپنائے کتے دا مخول اڈاؤندا۔

اس نے بھاویں سیرپنا وی کیتا، بیتیا وی رلیا۔ ہن تاں اوہدی ستیا دیوی وی سروپے دی سوتری وانگ کھیتاں وچّ مزدوری کردی۔ جدوں اوہ ویہلیاں ہندیاں تاں رلدے دی بھتیج نونہہ اتے بھندر دی گھروالی کاکی نال کھیتاں وچّ اکٹھیاں ہو کے آلوآں دا پتہ وڈھن جاندیاں جاں وٹاں ڈولاں کھوت کے ہی دو ڈنگ جوگا ہرا-پھرا لے آؤندیاں۔ ستیا نے انجھ دو لویریاں پال لئیاں سن اتے اپنیاں تنوں دھیاں ویاہ دتیاں سن۔ گٹو دا چھوٹا منڈا ککو وی پیو وانگ دہاڑی کردا۔ وڈے پتر ہری رام نوں اس نے پڑھایا ضرور ریجھاں نال سی، پر اوہنوں کہڑی من-وانچھت نوکری مل گئی سی؟ اوہ وی پنڈ دے سیکنڈری سکول وچّ سرپنچ اتے پرنسپل دی سو خوشامد کرکے کچی ماسٹری کرن لگیا سی۔ پر ہریا وی گھرو تاں نہیں سی کھاندا۔ کجھ نہ کجھ تاں کما کے پیو دی تلی اتے ضرور دھردا سی۔ اجائب نوں دوبارہ غصہ چڑھن لگیا۔

جہڑی دردشا جیبے دے گھر دی ہن بن چکی سی، اوہ ہور کسے دی وی نہیں سی۔ مائک پکھوں اوہ قرضائی سی۔ قرضہ کدوں توں اوہدے سر چڑھن لگیا؟ اسنے ایس دشا ولّ سوچنا شروع کیتا تاں اس دے اندروں سرنت جواب آیا۔ جس دن توں اوہ الگّ ہویا سی۔ مادھو چھڑے دے کہن وانگ جدوں اس نے اپنے ٹھولھے ونڈ لئے سن۔ جدوں اپنی تیویں نوں لے کے اوہ چھلنگا مار گیا سی۔

پیو مہیندر سنگھ موہتبر دی چھتر چھایا ہیٹھ تاں اس نے موجاں مانیاں سن۔ کم توں بھاویں سر کھرکن دی وہل نہ ملدی، پر وڈا مائک سنکٹ کوئی نہیں سی۔ گھنئیئے بڑے دا رلدا اوہناں دا سیری سی۔ اوہ دوویں وڈے تڑکے اٹھ کے کھوہ جوڑدے جاں ہل لے کے جاندے۔ لوہی مسدی تکّ جویں بلداں دے برابر پنجالی جڑے رہندے۔ گھر آ کے پنج اشنانا کرن دی ہمت نہ ہندی۔ پتنی دا دھکیا-دھکایا اوہ ہتھ-منہ ضرور دھو لیندا نہیں تاں گورمیل تسلے وچّ تتا پانی پا کے آپ اوہدیاں کھچاں ملن لگّ جاندی۔ دیوالی نوں اکٹھا کیتا موم گرم کرکے اسدیاں بیائیاں وچّ بھردی۔ روٹی کھا کے اوہ گھوک سو جاندا۔ پہلا مرغا بولدا تاں پھیر اوہی امکّ کار وہار۔ کوہلو دے بیل والا گیڑا۔ کدے سفنے سامان پتی پتنی دا میل ہندا۔ حاضری لے کے میلو ہر روز ٹبی پہنچدی تاں وی حسرت بھریاں نظراں مساں وٹائیاں جاندیاں۔ گرمیلو نے ٹوکرے جڈا گھنڈ کڈھیا ہندا۔ مہیندر سیہوں موہتبر تاں سدا ہی نونہہ ولّ پٹھّ کرکے روٹی کھاندا۔ پر مادھو چھڑا ثابت نگل جان والے ڈیلیاں نال بھرجائی نوں تاڑدا۔ اجیہے موقعے دے بول سانجھے کرنے محال ہو جاندے۔ بختورے بائی دی کوڑ جھاکنی توں وی بھے آؤندا۔

ر سانجھے ٹبر سر دینداری کوئی نہیں سی۔ میلو نے اک رات جیٹھانی کیہرو ولوں کیتی جا رہی گوجھ بارے سنسا ظاہر کیتا تاں تڑپھن بھٹکن ضرور چھڑ پئی سی۔ جیبے نوں آپ وی بائی دی نیت اپر شکّ ہون لگیا، جہڑا فصل ویچن-وٹن ویلے مختیاری کردا۔ اک واری بے وشواسی دا بھوت اجائب دے من وچّ وڑیا ت محنت-مشکتکرنی اوکھی ہو گئی۔ وڈے بائی والا اگر-آدر وی دل وچوں اڈ-پڈ گیا۔ وریاں توں وڈا بائی اکھواؤندا بختور سیہوں اک دن بختورا میسنا جاپیا، جسدے دودھ-چٹے بستر اتے لاجوری صافہ جیبے دیاں اکھاں وچّ رڑکن لگیا۔... اس نے ہؤنکا لیا۔

''مکھیا، ستے نہیں اجے وی؟''—گھراڑا روک کے گرمیلو نے کھنگھورا ماریا۔
''نیند آوے تاں ہی سوواں؟ اکھاں روڑاں وانگوں رڑکدیاں، '' اجائب نے اباسی لئی۔

''نیند تاں ہی آؤ، جے سوچنوں ہٹونگے؟ ڈماک نوں ڈھلا چھڈونگے؟ ۔گھڑتاں 'چ پئے دی اکھ ککن لگ جو؟'' گورمیل کور نے مٹھی گھرکی دِ٘تی اتے بے آرام پتی نوں آپنی ہک نال گھٹ لیا۔
جیبے نوُں جاپیا جویں اوہ بیسوڈھ بال بنیا آپنی ماں ایشر کور دی نگھی گودی دا سکھ مان رِہا ہووے۔
 



Leave Your Comment
  Name
  Comment
Note * - Please Enter your link in {} . Example :- {www.suhisaver.org}
  Security Code