ناول
  سِّدھی-سادی گّل
  کاتراں
  خبرسار
  شخص نامہ
  نظریہ
  ادب،کلا ،سنگیت اتے سِنیما
  کاو-شار
  کِتاباں
  ڈوُنگھیاں سوچاں
  کہانی
  نصر
  ہیلتھ-لائن
  جانکاری اتے تکنالوجی










پّت کملا گئے (کانڈ-4) -اوتار سنگھ بلنگ


Posted On :- 26-05-2013

-4-

اُڈیک اُڈیک کے گرمیلو نے ویہڑے دا پھاٹک بند کر دِتا۔ اُس دی چھوٹی نونونہ رچھپال سوا مہینے دے جواک نوں دودھ چنگھاؤندی ڈسکن لگی۔ اّج سارا دِن نونہہ رانی ہسدی، کھیڈدی، گٹکدی رہی سی۔ اس لئی اجائب سنگھ نے ال-فروٹ، سکے میوے اتے ہور کافی کجھ اچیچ نال منگوایا سی۔ پہلے چھ مہینے بھکھا-تہایا رہا جواک زندگی بھر دسونٹے کٹدا ہیئہ دھارنا جیبے دے من وچّ بچپن توں وصی ہوئی سی۔ رام تے لچھمن چھٹی دے بھکھے سن تاں ہی اوہناں نوں کشٹ سہنے پئے۔ اوہ اکثر ایہہ کتھا سناؤندا۔
 
چھلے وِّچ پئی رچھپال نوں وی اوہ اپنی پتنی راہیں تاڑدا رہا سی۔اسنوں آپنے اس پوترے توں اچیاں امیداں سن، جس دی پرورش وچّ اوہ کوئی قصر نہیں چھڈیگا۔ بچے نوں گڑھتی دین ویلے دادا-دادی دوویں آپس وِچ بھڑ پئے سن۔ ننھے-منھے نوں گڑھستی اجائب سیہوں دیوے تاں کہ وڈا ہو کے اوہ دادے جیہا محنتی اتے وہاری بندہ بنے، میلو زور دندی۔ پر جیبے دی اچھا میلو کولوں گڑھتی دواؤن دی سی۔ تانہی منڈا اپنی دادی ورگا سرڑی اتے صبر والا ہووےگا۔ چنگیاں نیتاں نوں مراداں آپے لگّ جانگیاں۔ اس ہونہار بالک نوں اوہ اعلیٰ توں اعلیٰ سکول وچّ پڑھاویگا۔ چھڈن-لیاؤن دی کھیچل آپ جھلیگا۔ ادوں تک اس نے سکوٹری خرید لینی ہے۔ بھائی جی ہری سیہوں ورگی بھونڈی جہی جہڑی ‘شونء...ا' دے کے دادے-پوتے نوں کھنے اپڑدے کر دیوے۔ ادوں تکّ اوہ کھیتی دا رسا وی لپیٹ دیویگا۔ اپنیاں سکیماں اسنے پریوار نوں وی حب کے دسیاں سن۔


بختورے میسنے دی نونہہ منجوت نے وی اج دن وچ آپنے پتیوھرے دی صفت کیتی سی۔ باہروں آئی جوتی، اجائب ولوں کیتے بچے دے رکھ-رکھاؤ توں بے حدّ پربھاوت سی۔

‘‘ہور کسے بچے دا اینا چاؤ-لاڈ نہیں کیتا، چاچا جی نے!''

بچپن 'چ ایہہ باہمناں کول بیٹھدا رہے، جوتی۔'' گرمیلو دی جیٹھانی کیہر کور حب-حب جیبے دیاں صفتاں کردی رچھپال نے آپ سنی سی۔...

اندر پئی رچھپال نے دبواں ہؤنکا لیا۔ پر ساہمنے پلاسٹک دی پیڑی اپر بیٹھی اوہدی اپنی سسّ نوں جویں کوئی فکر نہیں سی۔ گرمیلو اپنی نونہہ ولّ اینی بے رخی کیوں دکھاؤندی سی۔ رچھپال نوں اپنے قصور دی سمجھ نہیں سی لگّ رہی۔ چپّ رہِ کے رونا، اوہدی عادت بن گئی سی۔ جے اوہ کدی اچی ہؤنکا وی لیندی تاں سسّ نال جھگڑا چھڑ پیندا۔ گورمیل کور بھاویں سفل گرہنی سی، سبھاء دی نیک اتے ساؤُ سی، پر بلراج دے سارے عیباں لئی رچھپال نوں ہی قصوروار ٹھہراؤندی۔
‘‘سکول پڑھدا ایہہ گٔو سامان تا! کالج دے دناں 'چ وی ایہہ نشے کنیں جھاکدا نہیں تا! ضدن دی توں آئیں ہیں، ایہہ پانی دی جگہ وی وہُ سڑھاکدے۔'' شکایتاں کردی گرمیلو مہنے دین لگدی اتے لڑائی چھڑ پیندی۔

‘‘کیوں کفر تولدے او، بی جی؟ انتولی دھرتی 'تے بیٹھے اوں۔'' رچھپال رونہاکی ہو جاندی، ‘‘اکلخت کوئی کویں لگّ جو؟ ایہہ کیوں نہیں کہندے بئی پہلاں توں پیندے دا تسیں لکوء رکھیا؟''

‘‘نہ نہ! ایہہ سؤ تھوڈی مہربانی اے، بیبا! تیرے بھرا ہی ایہنوں مکندپر گئے نوں بھانت-سبھانتیاں شیشیاں لیاکے پیاؤندے رہے نے۔ تیرا باپو جی تاں جوائی دے بروبر داڑھی کڈھ کے ہن وی پین بہہ جاندے۔'' گورمیل کور دھیمی آلاز 'چ بولدی۔
‘‘جے تھوڈی بے بے نے پہلے دنوں ایہدے ہلک 'چ ڈنڈا دتا ہندا تاں نوبت ایتھے تکّ نہ آؤندی۔''

رچھپال چاہندی وئی وی اپنی سسّ دا مقابلہ نہ کر سکدی۔ آکھن نوں تاں گرمیلو دے وی دو دوائی سن۔ سہریں آیاں دا رونق میلہ کراؤن واسطے اجائب سیہوں دا پبّ کہڑا دھرتی اتے لگدا سی۔ مانومپر ملن آئیاں رچھپال دیاں دوویں ننداں وی بالے بارے ماں دی ہاں وچّ ہاں ملاؤندیاں۔
‘‘نہ بھابی نہ! بالا ویرا تاں ویاہ توں پہلاں دارو کنیں جھاکدا وی نہیں تا۔''

اینی اکساہٹ دے باو جود رچھپال نے کدے تلخی اختیار نہیں کیتی۔ شرابی ہو کے گھر مڑے بلراج دے اوہ گل نہیں سی پیندی۔ سگوں بھجی بلی بن جاندی۔ اس خاطر تازی روٹی لاہندی۔ سبزی-بھازی تتی کردی۔ اوہدے منہ وچّ چامھل-چامھل برکیاں پاؤندی۔
بیبی تے روپاں آپنی ماں ساہمنے ایہہ چتاردیاں تاں رچھپال سنکھیپ جیہا اتر دندی، ‘‘شرابیاں دے وہن ہندے نے، بی جی۔ جے ٹوکوں-ورجونگی تاں سگوں ہور دارو کھنڈاؤگا ایہہ!''

کڑیاں مڑ جاندیاں تاں گرمیلو آتھن سویر گھر آئے جیبے دے دوآلے ہو جاندی، ‘‘میں بالے دی بتھیری گھور گھپّ کردی آں۔ تسیں وی کپتّ کرن لگے برے دے گھر تکّ چلے جانے اوں۔ بھلا تھوڈی نونہہ دا کوئی فرض نہیں بندا؟ اوہ کیوں نہیں موہریوں ورکدی؟ سگوں اوہ نچّ-نچّ اوہدی پرکرما کردی اے۔''

دکھی ہوئی گرمیلو نہورے جھاڑدی تاں جیبا مسکڑیاں ہسدا، کدے کدائیں ٹھہاکا ماردا، ‘‘ایہدا تاں تینوں باہلا پتہ ہوؤُ بئی! توں ہی سوچ وچار کے دیکھ بئی نونہہ کیوں نہیں روکدی-ٹوکدی؟ اوہنوں شرابی ہو کے آیا بالا بہتا سوہنا لگدا ہوؤُ!''
جے اس ویلے تیویں-مالکں گھر وچّ ذرا اوہلے جاں اکلے ہندے تاں جیبا اپنی تپی ہوئی پتنی نوں کافی دیر تکّ کھجھاؤندا۔
‘‘مکھیا!

تھوڈے بھاء دا تماشہ ہیگا ایہہ! لطفَ لندے ہو تسیں وی۔ پر اوہ گنر تیمیں کسے دن نوں پچھتاؤگی۔ سمجھدار زنانی نشہ پی کے آئے آدمی دے کدے وی کول نہیں سوندی۔'' گورمیل کور کرودھ دکھاؤندی۔

‘‘بھلیئے لوکے! دارو بھلا پیندا ہی کیوں ہے بندہ؟ تیمیں کول جان واسطے جاں پھیر اہتوں بچن خاطر! اچھیا؟ دارو ڈپھن دا ہور تاں مطلب ہی کوئی نہیں!'' اجائب ہسدا۔

تے اج سسّ سہرے دیاں آکھیاں گلاں سچیاں ثابت ہو رہیاں سن۔ اندر سبات وچّ پئی رچھپال اکھاں وچّ گھسنّ دیئیں گونگے اتھرو ڈوہل رہی سی۔ اک ادھ وار اوہدا اچی ہؤنکا وی نکلیا، پر گورمیل کور دا سارا دھیان دروازے ولّ سیدھیا ہویا سی۔

اوہ سساں ورگی سسّ نہیں سی۔ اس نے رچھپال نوں کدے وی دین-لین دا مہنا نہیں سی ماریا۔ کدے اس دا رنگ-ونّ نہیں سی پرکھیا۔ قد-کاٹھ وچّ نقص نہیں سی چھانٹیا۔ اپنے کڑماں نوں ورت-ورتاوے دا الانبھا نہیں سی دتا۔ اوہ کیول اپنے بلراج دے بھیڑاں کارن کلپدی۔ اسدا پڑھیا لکھیا سوجھ وان بالا نت دے نشے نے جھلّ-وللا بنا کے رکھ دتا سی۔
‘‘توں وی کوئی ماڑی-موٹی نوکری اڑکھاء لے۔ پیو توں کش سماں پرے رہِ کے اوہدیاں گالھاں توں بچیا رہیں گا۔'' اوہ سوفی بیٹھے پتر دی کنڈ پلوسدی، ترلا لیندی۔

‘‘کچی پکی کوئی سروس ملے تاں صحیح، بیبی؟'' بالا خفا ہندا۔ چنگی کھیتی رن نوں وی اوہدا دل کردا۔ پر اینی زمین کتھے سی!
‘‘ملوگی کیوں نہیں پترا! اینے تاں لمبر لئے نے، تیں؟ کہندا ہنیں، سیکنڈ کلاس اے میری'' گورمیل کور ہؤنکا لیندی۔ اس نوں بھائی جی ہری سیہوں دا ماسٹر لگیا منڈا دسدا۔ من وچّ رشک جاگدا۔

‘‘نمبراں نوں کون پچھدا، ماتا؟'' بلراج شکایت کردا، ‘‘سیاسی لوکاں دیاں سفارشاں لوا کے اگلے کم کڈھ لیندے نے! ٪پر ساڈے بھاپے نوں کون جاندے؟ کیہدی تون لوا سکدے آں، آپاں؟'' اوہ سمجھاؤن دی کوشش کردا۔

‘‘بھائی جی دا بنسو تاں ٹھوہ دے کے پکا ماسٹر لگّ گیئے! دیکھ لے پھورا نہیں پیا۔'' اک واری ماں گرمیلو نے سوال کیتا ۔ اس نوں جھورا سی کہ سارے اپاء کرن دے باو جود کم نہیں سی بنیا۔ بالے اپروں چھہا کے سوا من ستناجا وی باہمن نوں دان دتا سی۔ شنچر دی کروپی نوں ٹالن خاطر پورا سوا مہینہ کیڑیاں نوں تل-چولی پاؤندی رہی سی۔

‘‘اوہنے سائنس پڑھی اے، بیبی۔ سائنس پڑھیاں دی اجے وی گھاٹ اے۔''

‘‘وے ہری سیہوں ماؤں جہے نے کسے توں کہایا وی ضرور ہوؤُ۔ ہتھ جہے جوڑدا داس بن کے اگلے دے پیریں پے گیا ہوؤُ، منا بھائی جی۔ وے ایوں دسّ، رلدو رام داسیئے دے تیہاں منڈیاں نے وی سینس پڑھی تی؟ کدن دے کتے لگے ہوئے نے تنے! مار کے نخرہ نہ جھلیا جاندا، رامے-راجے اوہناں دا! بڑھا وی پھروٹیاں ماردا نیں تھکدا۔''

گرمیلو نوں رشک سی کہ اسدے ہتھاں وچّ پلے راما، راجا اتے گولو نوکریاں اتے لگے ہوئے سن۔ اوہناں تناں نے بے روزگاری دیکھی نہیں سی۔ اوہناں دے نمبر وی بہت چنگے نہیں سن۔ رامے نے تاں بی.اے. دی رین کر دتی سی۔ ستاں سالاں وِّچ چودھویں کیتی سی۔ پر ایدھر بلراج سی، جہڑا ڈلے وانگ رڑھدا، جماعتاں پاس کردا گیا سی۔ دسویں وچوں فسٹ کلاس فسٹ۔ ہریک جماعت وچوں موہری۔ پر ہن تکّ نوکری نوں کیوں ترس رہا سی؟ گرمیلو بے ارتھ سوچدی۔ کلپدی! پچھتاؤندی!

‘‘اوہناں تناں دی ہور گّل اے۔ اوہناں نوں غریب جاتی کرکے نوکری ملی اے۔'' بلراج نے بہت سوچ-وچار کے جواب دتا۔
‘‘وے اپنے کہڑے جھنڈے جھولدے نے؟ اک کیلا آؤندا، تیرے حصے۔ آپاں کہڑے امیر ایں؟ مٹی 'چ مٹی ہنیں ایں۔ اچھیا، پھیر رلدے دے بھتیجے بھندے نوں نوکری کیوں نہیں ملی؟ ہیگھا تاں اوہ وی اوسے جات 'چوں ایں؟''

گورمیل کور نے بھندے دے پڑھے لکھے منڈے جگے نوں گلیاں وچّ فضول گھمدا دیکھیا سی، پر ہن جگے دا ناں لینوں اکّ گئی سی۔
‘‘بھندے نوں نہیں، بھندے دے پتر جگے نوں کہہ، بیبی۔ بھندر تاں الھ تے قوقو وی نہیں جاندا۔'' بلراج خفا ہویا۔
‘‘وے آہو سچ! جگا وی کہندے، سولاں کر گیئے۔'' ماں نے دوہر کیتی۔

کھجھیا ہویا بالا اجے چپّ بیٹھا سی۔ اس نوں ماں دی عقل اتے ہاسہ آؤندا سی۔

‘‘سروپے سنیار دا اوما کہڑا گھٹّ پڑھیا؟ گٹو باہمن دا ہریا تھوتوں ساریاں توں چار چندے اپر اے! اوہ وی تاں نکیاں جاتاں 'چوں ہی نے، پتّ؟'' گرمیلو نے سوالاں دی جھڑی لا دتی، ‘‘وے سنیاراں-باہمناں نوں آپاں تاں نکیاں جاتاں ہی سمجھدے ہاں؟'' گورمیل کور بولی جاندی سی۔

‘‘بیبی! کویں سمجھاواں تینوں؟ توں تاں بہتیؤ سر-کھپائی کراؤنی ایں۔'' بالا خفا ہویا۔

انجھ ہی اک واری ماں پتر دی گفتگو جاری سی، جدوں اجائب سنگھ گھر آ گیا۔ کجھ دیر ت اوہ چپّ کیتا سندا رہا۔ پھیر ہتھ ملدا چھڑ پیا، ‘‘کوئی کرت-ودیا سکھی ہندی، کوئی ہنر ہتھ 'چ لیا ہندا تاں جتھے مرضی پانے-چابیاں لے کے بیٹھ جاندا۔''
پتا نے اچی ‘ہنء' آکھیا، جویں بلراج نوں درکار رہا ہووے۔ صرف تھکیا نہیں سی۔

‘‘تیں وی چار پنج سال پوری سنگ مٹی چکّ رکھی اے! اکھے، پہلاں میں بی.اے. کرونگا۔ نکلدے سار ڈی.سی. لگّ جاؤنگا۔ تسیلداری دا پرچہ تاں ضرور پاس کر لؤنگا۔ کوہڑیا اوئے کوہڑیا! تینوں پٹواری نہیں رکھدا کوئی۔'' کھیت گئے بالے نوں جیبا گندیاں گالھاں کڈھدا۔ رونہاکا ہویا بلراج پیو اتے ہتھ چکن توں بچدا، اٹھ کے گھر نوں آ جاندا۔ ماں کول آ کے دل بھر کے رو لیندا۔ اس نوں جٹاں دے گھر جمنا نہیں سی چاہیدا۔ اوہ پچھتاوا کردا۔

‘‘نہ پتّ، ایکن نہ کیہا کر۔ ایکن نہ کیہا کر۔ ایکن اں دی ککھ نوں گالھ لگدی اے۔ آپاں نے وی ربّ دے مانہہ کوئی نہیں مارے! کیراں تاں اوہ ہریک 'تے دیال ہندے۔ توں وی کورس کر لے۔ ماسٹری کہڑی ماڑی اے۔'' ماں گرمیلو اس نوں بیسوجھ جواکاں وانگ وراؤندی۔
بلراج نے اومے اتے ہریئے نال مل کے بی.ایڈّ. لئی داخلہ ٹیسٹ وی دے کے دیکھیا۔ نمبر بہت دور رہِ گیا۔ نیڑے نمبر والے ساتھیاں نوں وی داخلہ نہیں ملیا۔

‘‘توں منڈے نوں کوئی لون کیوں نی لے دندا یار؟ وج نال بزنس 'چ پین دے، اوہنوں!'' رلدے دے صلاح کار ماسٹر اچھر سنگھ نے وی صلاحَ دتی۔ اسدی مدد نال بلراج لئی جیبے نے اک لکھ روپئے دا قرضہ لے دتا۔ اپنے کھیت وچّ پولٹری فارم چھت کے سال وچّ تنّ واری چوچے پائے، پر تنے واری گھاٹا پیا۔ بالے دی پین کھان دی بہوت نے واڈھا دھر لیا۔ اس دے یار بیلی باہرو باہر کھوہ اتے آؤندے۔ چار چوچے مروڑ کے، کھیت وچّ کھنبھ، سنکھیاں اتے خالی بوتلاں خلار کے تردے لگدے۔ تیجی وار اجائب نے خود کمان سمبھالی۔ لکھ چوکسی ورتی پر پولٹری ڈاکٹر راہیں خریدی بریڈ ماڑی نکل گئی۔ کسے کمپنی توں خریدی گھٹیا دوائی نے کوئی اثر نہ کیتا۔ ڈھیراں دے ڈھیر چوچے روز مرن لگے اتے دناں وچّ ہی کھڈا خالی ہو گیا۔ اکے ہوئے پیو نے فارم ٹھیکے اتے دے دتا، پر اوہ پارٹی وی سال بعد کرایہ دتے بغیر اپنی تڑی-تپڑی لپیٹ کے چلدی بنی۔
اس دن توں اجائب ولوں چھڈے جاندے طعنیاں دے تیر ہور تکھے ہو گئے، جہناں نوں سوفی حالت وِّچ تاں بالا برداشت نہیں سی کر سکدا۔ اس نوں دارو دا آسرا لینا پیندا۔

پلاسٹک دی پیڑھی اپر بیٹھی گورمیل کور دا اک پیر سوں گیا۔ اس نے اٹھ کے، لنگڑاؤندی ہوئی نے، نلکے توں پانی پیتا۔ کلونت حلوائی دے چرچرے پکوڑیاں نے اس اندر کھوہ پا دتی سی۔ اوہ رسوئی وِّچ کھلریا بھانڈا-ٹینڈا سمیٹن لگی۔ دو تنّ کولیاں-گلاساں نوں تھاں سر ٹکا کے اوہ مڑ بیٹھ گئی۔

اچانک اوہدیاں اکھاں اگے سروپا سنیار پرگٹ ہویا۔ خط کڈھائیاں گول گلاں پھلا کے ‘پونء' وجاؤن والا پرماتما سروپ، روٹی لئی کھوہ ولّ جاندی گورمیل کور توں تھوڑا اگے جا کے رک گیا۔ اپنے سائیکل نوں خسی ککر نال کھڑھا کے ٹوٹی کسن لگیا۔
‘‘وے سروپ! کی کاروبار کردیں، ویر؟'' کولوں لنگھدی گورمیل کور نے سبھاوک پچھیا۔

ٹوٹی چھڈّ کے سروپا اکلخت ساودھان ہو گیا، جویں اس نے پہلاں گورمیل کور نوں دیکھیا نہ ہووے۔ گلھاں دیاں بگھیاں بنائیاں اتے ‘پونء' دی آواز کڈھی، ‘‘کاروبار بارے نہ پچھو، بھابی صاحب! ریجیںء بڑا جگاڑ بنائی، آپاں! مل لا رہے ہاں، ایہنیں دنیں۔ کئی سال ہوگے ایدھر لگیاں نوں۔'' سروپا ٹہکیا اتے ادھڑدا گیا۔

دو کو ورھیاں تکّ ہور اڈیکنا پویگا۔ پھیر تاں لہراں لگّ جانگیاں۔ اوہ پرانے سائیکل نوں پرے سٹّ دیویگا اتے کوئی پھٹپھٹیا جاں دھرتی-پٹنا خریدیگا۔ ہو سکدا ہے کوئی جیپا وی اڑکا لوے۔

‘‘اول میں تاں پھیر ڈنگر رکھن والا ایہہ کتا کم کرنا کیہنے اے!؟ میں تاں ٹومب-تگادے گھڑن والا جدی پشتی کتا ہی مڑ اپناؤنگا۔ چلو، جے اوم پرکاش دی ماں نے بیہلیؤ ضدّ کیتی تاں آتھن ویلے پہارے توں اٹھ کے اج وانگ کّ بھری ہرے دی کدھروں تماتڑاں دیوں لے جیا کروں۔''

سروپا سکیماں گناؤن لگیا ساہ نہیں سی لے رہا۔

‘‘شاید میں کھنے شہر 'چ کپڑے دی دوکان ہی پا لواں؟'' جویں اوہ دچتی وچوں بولیا۔
‘‘وے ویر! تیرا تگادیاں دا کاروبار زیادہ رڑوگا! خاندانی کتا ودھ وفا کردا ہندے۔'' گورمیل کور نے ہسدی نے صلاحَ دتی۔

‘‘تیرے منہ 'چ گھیؤ-شکربھابی! کاروبار تاں مینوں ایہہ کہڑا بھل گیئے۔ پر دنیاں ساڈے اتے شک باہلا کردی اے۔ سانوں سنیاریاں نوں ہر وخت کاواں کتیاں نال ملاؤندی اے۔''
گورمیل کور اگے ترن لگی تاں سگرٹ سلگھاؤندا سروپا وی سائیکل چکّ کے نال تر پیا۔ بہت لمبیاں چوڑیاں سکیماں سن۔ بے حدّ اچے داعیئے سن۔

‘‘وے ویر! ملّ دسّ توں کاہدا لا رہیں؟'' بروٹیء برابر پہنچی گرمیلو نے دوبارہ پچھیا۔

‘‘ملّ؟ اپنے اومے نے چوداں کر لینیئییں، بھابی! گیاراں مہینے رہِ گئے سارے۔ میرا مطلب اے، کالجوں مگروں کلو، پہلاں نوکری مل جانی ہے، اوہنوں۔ روپئیاں دی ٹکسال لگّ جانی ایں۔ ہر مہینے ٹنا ٹن روپیئے ڈگیا کرنگے۔ ملّ مالک نوں تاں سالے وہڑیاں دے نوں سو فکر ہوؤُ۔ سینکڑے وادھے-گھاٹیاں دا ڈر کھاؤ۔ پر اپنے اومے دا مہینہ تاں ٹھوہ دے کے آ جیا کرنیں۔''

گورمیل کور نوں لوہڑے دا ہاسہ آیا۔ پر اس نے سوفی وٹّ کے پوری گلّ سنن نوں ترجیح دتی۔ پھیر دبویں ہاسی ہسدی بولی، ‘‘پرماتما سروپ! ساڈا بلراج وی تاں تیرے اوم پرکاش نالے کالج جاندے۔''

‘‘کہہ توں بھابی! تھونوں کتے کوئی گھاٹا رہنیں؟ اوہ وی نکلدیسار تصیلدار لگوگا!'' من ہی من اپنے تحصیلدار پتر دی جیپ وچّ جھانٹی لیندی گورمیل کور اگے تردی گئی۔ سروپے ولوں کیتی بھوکھبانی نے اس نوں کوئی عجیب نشہ چڑھا دتا سی۔
سروپا وی اوہدے برابر تردا ٹبی پہنچ گیا اتے اوہناں دی موٹر توں اجرا وڈھّ کے، اپنے سائیکل پچھے لدن تکّ من-آئیاں چھڈدا رہا۔ اس نے مارکنڈے رشی دی کتھا وی سنائی، جہڑا ککھ-کانیاں دی جھگی وچّ ہی ہزاراں سال دی آرجا بتا گیا سی۔

...تے اج تیجے پہر جدوں اوہ ٹوبھے لاگلے واگلے وچوں جلیبیاں دی پرات لین گا تاں ہلکے روں وِچ پچھ بیٹھی، ‘‘کئی سال پہلاں تیری لگدی اوس مل دا کی بنیا، بھائی پرماتما سروپ؟''

اس نوں مگروں پچھتاوا وی ہویا، جدوں سروپا نراش جہے چہرے نال بول پیا سی، ‘‘پچھو نہ بھابی صاحبہ! اوسے سال بجلی ڈگّ پئی تی، ساری بنی بنائی عمارت تے۔ سبھ کش ملیامیٹ ہو گیا تھا اسے وخت! ٪ر جے آپاں اوس فیکٹری دا لیکھا جوکھا کرن بیٹھگے تاں ایہناں جلیبیاں نے کسے کم دیاں نہیں رہنا۔'' سروپے نے جویں اس توں مساں ہی پچھا چھڈایا سی۔

...چپّ بیٹھی ہرمیل کور نے ڈونگھا ساہ لیا۔ بالا بے شکّ جڈا مرضی شرابی سی، پر پتر تاں اوہ گورمیل کور دا اپنا سی۔ ڈھڈّ دی آندر دے شانت ہون بغیر اوہ کویں سوں سکدی سی۔ اخیر اوہ اس امید نال اٹھی کہ میہرو نوں پلاں ولّ بھیجے تاں جو راہ وچّ ڈگدے ڈھہندے حالے نوں پھڑ کے گھر لے آوے۔

بیٹھک وچّ بیٹھا جیبا اتے میہرو سند-بھانڈا سنبھال کے روٹی کھان لگے سن۔ جدوں دا نکا ویر جمیا سی کرن اتے منپی روٹی-ٹکّ بھگتا کے ہی پڑھن لگدیاں۔

گورمیل کور نوں اج میہرو دی زیادہ منت-کھشامد نہیں کرنی پئی۔ بختورا میسنا جہڑا کنیں دیر توں نشے دی لور وچّ جھوم رہا سی، جھٹپٹّ اٹھ کے کھڑھا ہو گیا، ‘‘آ بئی بھتیج! آپاں ہنے لبھّ لیاؤنے ایں!''

میہرو نے اپنے تائے نوں ذرا کو سستاؤن لئی آکھیا تاں کہ اوہ اندروں جتی پا کے کوئی سوٹی لبھّ لیاوے۔
اچانک باہرلا گیٹ کھڑکیا، جویں کسے جھوٹے نے ٹکر ماری ہووے۔

باہر نکل اوئے! ‘ڈیا حویلی آلیا!'' پل دی پل سنّ کھڑی گورمیل کور سندی رہی۔ پنڈ وچّ اوہناں دی کسے نال دشمنی نہیں سی۔ پر ایہہ للکارا کس نے ماریا سی۔

ہتھ وچلی برکی نوں تھالی وچّ سٹّ کے جیبا کّھل-کھونجے ہتھ مارن لگیا۔

‘‘مکھیا، نکل باہر اوئے وڈیا بریاڑا! حویلی آلا ضرور ہندا ہوؤگا تیرا پیومہندر سیہوں موہتبر! ٪ر توں تاں کچے کوٹھڑے آلا جیبا رہِ گئیں۔ ننگ ملنگ جیبا!''

گورمیل کور نے کنڈا کھوہلیا۔ بلراج دا حلیہ وڑیا ہویا سی۔ کپڑے، داڑھی اتے منہ نالی دی گاد وِچ گڑچّ سن۔ پہلاں کدے اوہ اینا بیپیرا نہیں سی ہویا۔ نہ ہی کدے ایوں بڑھکیا سی۔

‘‘کی کیتٔے، اہنے ساری عمر؟ جوآک بناؤن توں وہل نہیں ملیا ایہنوں؟ ادھی درجن مورتاں گھڑ کے رکھ تیاں۔'' پتر پاسوں اپ-شبد سندی گرمیلو نوں اک چڑھدی اک اتردی سی۔ باوریاں توں پھڑ کے بالے دا چپیڑاں نال بوتھا رنگ دیوے۔ آخر اوہ بکدا کویں سی۔ اوہدی شرم حیا کدھر اڈّ گئی سی۔

‘‘بینیائیں راجا مرے، ماتا! ساڈے بھائیاں بھائیاں 'چ ونڈ پائے نے، ایس بڑھے نے۔'' اس نے ماں نوں موڈھیاں توں پھڑ کے ہلونیا، پر آپے ڈگّ پیا۔

‘‘کہڑے ونڈ پائے نے، کنجرا؟'' گورمیل کور نے جتی چکّ کے بالے دے سر وچّ ماری۔

‘‘سوہنے نوں دو کیلے کاہدے ناؤں دے؟ بڑھیئے؟'' نال ہی بالے دی لیر نکل گئی۔ جتی ہیٹھلی کھری نے شاید سر وِچ زخم کر دتا سی۔
‘‘اوہ میرا حصہ واہندے، کپوتا۔ اوہ تیرا بڑا بھائی اے۔'' ماں نے اٹھن دی کوشش کردے شرابی پتّ نوں دبویں سر وچّ آکھیا۔ اوہ آنڈھ-گوانڈھ دے اکٹھا ہون توں ڈردی سی۔ جگّ تماشہ بن جانا سی۔

‘‘آنڈے کتے کڑ کڑ کتے؟ توں رہندی تاں ساڈے گھرے ہی ایں! سارا دن ساڈیاں منیاں پیڑدی ایں۔ رات نوں ساڈا منجا توڑدی ایں، اکھے، میرا حصہ واہندے اوہ۔ توں وی اودھرے دفعہ کیوں نہیں ہو جاندی پھیر؟'' اکارن ہی ماں دے گل پئے بالے نے ڈکار ماریا۔
‘‘تیریؤ مکان دنیں ایں، چتو پہر۔''

گورمیل کور نے ہواڑ توں بچن لئی چنی نال منہ ڈھکّ لیا۔

‘‘تینوں دودھ مکھناں نال ایوں سانگا لواؤن نوں ہی پالیا سی پترا؟''
کنی دیر توں مٹھیاں میچی کھڑے اجائب نے دندیاں کرچیاں پر بختورا تے میہرو اس نوں کھچّ کے پرے لے گئے۔ اندروں سبات وچّ پئی رچھپال دی بھبّ نکل گئی۔

گرمیلو وچّ قہراں دا جوش پتہ نہیں کدھروں آ گیا۔ اس نے شاہنی وانگ دھا کے گبھرو پتر نوں باہوں پھڑیا اتے دھوہ کے اندر لے گئی، ‘‘بوکدی کیوں ہیں نی؟ لے سمبھال پراں، اپنے خصم نوں۔'' اوہ نونہہ نوں ٹٹّ کے پے گئی۔

میہرو نے موٹر اتے سونا سی۔ تایا بکھتورا وی اس نال تر گیا اتے سوہنے ڈرائیور دا لڑکا جسکرن وی۔ بالے نوں سمبھالدی رچھپال نے دروازہ اندروں بند کر لیا۔

‘‘توں روٹی کھا لے، روپاں دے باپو!'' ٹک ٹکاء ہوئے توں بھنجے پئی تھالی چکّ کے گورمیل کور نے جیبے مہرے کیتی۔

‘‘غصہ اوہدا کریئے، جہڑا سرت سر ہووے۔ شرابی تاں پاگل ہندے۔'' اس نے کنٹے ہوئے پتی نوں پلوسن دا جتن کیتا۔
‘‘روٹی نوں رہن دے، گرمیلو! پتہ نہیں کہڑے جنماں دے بدلے لے رہا، ایہہ حرامی۔'' جیبے دا گچّ بھر آیا۔
‘‘پتہ نہیں کہڑی کرنی 'چ بھنگنا پے گی! ایس جرم 'چ تاں آپاں نے کسے دا برا نہیں کیتا۔''

گرمیلو نے اپنی چنی نال پتی دیاں گلیاں اکھاں پونجھدی نے آپ سڑھکا ماریا۔ امیری! غریبی! اکلاپا! زمت! کہڑا جھکھڑ نہیں ی جھلیا، اوہناں دے سراں اپروں۔ پر اس دا پتی کدے وی اینا نہیں سی ڈولیا۔
کمرے دی چھت ولّ جھاکدی گورمیل کور نے سوچیا۔ ٹی-آئرن نے بنیرا اندروں وی چّک دتا سی۔ ٹائیلاں اپر بنائیاں نیلیاں چٹیاں بوٹیاں بھدیاں پے گئیاں سن۔
دوویں کڑیاں بیبی اتے روپاں اپنے ویشنوں پراہنیاں نال دن دے دن آ کے مڑ گئیاں سن۔ بلراج دی سالی اتے ساڈھو نے وی رات ٹھہرنا مناسب نہ سمجھیا۔

‘‘ایہدے نالوں ت ایہہ کچجا وی کڑی بن کے جم پیا ہندا۔ کی گڈا کھڑھا سی، ایہدے بناں؟ ہتھ پیلے کر کے کدن دے سرکھرو ہوگے ہندے۔''

منجے اپر ٹیڈھی ہوئی گورمیل کور دے من وچّ اک ہو لہر ابھری۔




Leave Your Comment
  Name
  Comment
Note * - Please Enter your link in {} . Example :- {www.suhisaver.org}
  Security Code